Sandew Hira
Den Haag 29 augustus 2025
Inleiding
Amerika heeft zeven oorlogsschepen gestuurd voor de kust van Venezuela. Trump bereid zijn bevolking voor op een Amerikaanse invasie van Venezuela. Op 7 augustus verdubbelden de Amerikaanse ministeries van Buitenlandse Zaken en Justitie de beloning voor informatie die leidt tot de arrestatie van Maduro tot 50 miljoen dollar, nadat ze hem ervan beschuldigden “een van de grootste drugshandelaren ter wereld” te zijn. Amerikaanse functionarissen beschuldigden Maduro en zijn minister van Binnenlandse Zaken, Justitie en Vrede, Diosdado Cabello, van samenwerking met het Cartel de los Soles, een drugskartel die door Washington als een “terroristische” organisatie is aangemerkt. Cabello maakt net als Maduro deel uit van de regerende Verenigde Socialistische Partij van Venezuela (PSUV).
Karoline Leavitt, woordvoerder van het Witte Huis, werd op 21 augustus gevraagd naar de mogelijkheid van Amerikaanse troepen ter plaatse in Venezuela. Ze zei: “President Trump is bereid alle Amerikaanse machtsmiddelen te gebruiken om te voorkomen dat drugs (de VS) binnenstromen. Het Maduro-regime is niet de legitieme regering van Venezuela. Het is een narcoterreurkartel.” Ze voegde eraan toe: “Veel landen in het Caribisch gebied en veel landen in de regio hebben de drugsbestrijdingsoperaties en -inspanningen van de regering toegejuicht.”
Het klimaat wordt geschapen voor een Amerikaanse invasie van Venezuela. Hoe realistisch is dit?
Amerikaanse invasies
Een Amerikaanse invasie van Venezuela zou niet de eerste zijn in Latijns Abya Yala en het Caribisch gebied. In 1961 werd een invasie uitgevoerd in de Varkensbaai in Cuba door Cubaanse ballingen die waren getraind en gefinancierd door de Amerikaanse inlichtingendienst CIA. De invasie mislukte.
In 1965 viel het Amerikaanse leger met 23.000 militairen de Dominicaanse Republiek binnen om een linkse overwinning bij de verkiezingen van 1962 onder leiding van Juan Bosch de kop in te drukken.
In 1982 viel het Amerikaanse leger met 8000 man het eiland Grenada in na de moord op Maurice Bishop, die volgende op een splitsing van de regerende New Jewel Movement.
De militaire invasie is het laatste middel om linkse regeringen ten val te brengen. Alle andere middelen (militaire coups, economische boycot, destabilisatie door media propaganda) zijn talloze malen ingezet in de afgelopen decennia.
De campagne om de Bolivariaanse revolutie te verslaan
In Venezuela heeft Amerika alles uitgeprobeerd. In 1998 won Hugo Chavez voor het eerste de presidentsverkiezingen in Venezuela. De oppositie weigerde om de uitslag te erkennen en zette haar media en achterban in om het land te destabiliseren. Op 11 april 2002 marcheerden honderdduizenden tegenstanders naar het presidentieel paleis, Miraflores. De oppositie riep op tot een algemene staking om Chávez’ aftreden te eisen. Ze zette gewelddadige bendes om een opstand uit te lokken. Een groep hooggeplaatste militaire officiers, geleid door Generaal Lucas Rincón, ondernamen een coup. Ze arresteerden Chavez en voerden hem af naar een militaire basis. Generaal Rincón kondigde op televisie aan dat Chávez was afgetreden. De leider van de werkgeversorganisatie, Pedro Carmona, riep zichzelf uit tot interim-president. Carmona’s eerste daden waren het ontbinden van het parlement (de Nationale Vergadering), het Hooggerechtshof en de grondwet. Duizenden Chavistas stroomden spontaan naar het paleis Miraflores om Chávez’ terugkeer te eisen. Binnen het leger was er grote woede over de ontbinding van de grondwet en de instituties. Parachutisteneenheden onder leiding van Generaal Raúl Baduel en andere loyalistische eenheden namen het presidentieel paleis in en weigerden de nieuwe regering te erkennen. Zonder brede steun vluchtte Carmona na slechts minder dan 48 uur aan de macht te zijn geweest. In de vroege ochtend van 14 april werd Chávez, die vastzat op een marinebasis, bevrijd door loyalistische troepen en vloog hij terug naar Miraflores om door een overweldigende volksmenigte verwelkomd te worden.
Van december 2002 tot en met februari 2003 organiseerde de oppositie (waaronder leidinggevenden uit de olie-industrie en vakbonden) een algemene staking met als doel Chávez af te zetten door de economie, en vooral de cruciale olie-export, lam te leggen. Er waren gewelddadige acties van de oppositie. De olieproductie daalde catastrofaal, wat de economie miljarden dollars kostte. Uiteindelijk liep de staking op een mislukking uit, wat Chávez’ positie verder versterkte.
De nieuwe grondwet die Chavez in 1999 had geïntroduceerd, had een nieuw democratisch element: de recall referendum. Een recall-referendum is een vorm van directe democratie waarbij kiezers een gekozen functionaris (zoals een president, gouverneur of burgemeester) kunnen afzetten vóór het einde van zijn of haar termijn. Het is een instrument om verantwoording af te dwingen. De initiatiefnemers moeten handtekeningen verzamelen van 20% van het kiezersbestand. De Nationale Kiesraad (CNE) moest de handtekeningen valideren.
In 2004 lukte het de oppositie om handtekeningen te verzamelen voor een recall referendum voor het presidentschap. De CNE schreef het referendum uit voor 15 augustus 2004. De opkomst was 70%. De voorstanders van afzetting van Chavez behaalden 41% van de stemmen en de tegenstanders van afzetting 59%. Chavez bleef aan.
In Venezuela zijn er verkiezingen voor de president, het parlement, 23 staten (Venezuela is een federale staat) en 335 gemeenten. De oppositie heeft nul keren de presidentsverkiezingen, één keer de parlementsverkiezingen (in 2015), 3-5 staten in verschillende verkiezingen en éénderde van de gemeenteraden gewonnen. Sommige van die verkiezingen werden door de oppositie geboycot, maar de verkiezingen waar ze wel aan deelnamen, won ze een minderheid van de zetels in de staten en gemeenteraden.
De verkiezingen voor het parlement in 2015 was een keerpunt in de politieke machtsverhoudingen. De oppositie won 109 van de 167 zetels. In 2018 won Maduro de presidentsverkiezingen, maar het parlement onder voorzitterschap van Juan Guaidó weigerde de uitslag te erkennen. Guaidó riep zichzelf uit tot president en werk als zodanig erkend door Amerika en de Europese Unie. De rest van de instituties in Venezuela (leger, rechterlijke macht) erkenden Guaidó niet en al snel verloor hij het initiatief. Hij vluchtte in 2023 naar Miami.
Een belangrijk instrument om de Bolivariaanse revolutie ten val te brengen is de economische boycot. In 2019 voerde Amerika een embargo in voor de export van Venezuelaanse olie. Wie die olie kocht, kon rekenen op strafmaatregelen van Amerika. Kopers konden geen verzekering krijgen voor tankers. De eigendommen en tegoeden van de oliemaatschappij in de VS werden bevroren. Haar Amerikaanse dochtermaatschappij die in Amerika raffinaderijen en pijpleidingen bezit werden onder beheer geplaatst van Guaidó en zijn vrienden, die vervolgens honderden miljoenen stalen van deze rijke onderneming.
Het ging niet alleen om olie. Landen en bedrijven werden door Amerika gedwongen om geen zaken meer te doen met Venezuela. De economische terugslag was enorm. Ik was in Venezuela in 2019 en zag hoe leeg de winkels waren. De inflatie was enorm. Tussen 2014 en 2021 kromp de economie met naar schatting meer dan 80%.
Sinds 2019 ben ik vier keer in Venezuela geweest. De laatste keer was in januari 2025 bij de inauguratie van Maduro. Ik heb gezien hoe de regering Maduro erin geslaagd was om het economische tij te keren. De laatste keer waren de winkels vol. Ik zag nieuwe malls. De restaurants waren druk bezet. Er was veel economische activiteit op straat. Volgens het IMF was de economie in 2022 gegroeid met 13%, in 2023 met 9% en in 2024 met 8%. Hoe is dat gekomen?
Venezuela is erin geslaagd om nieuwe afzetmarkten voor olie te vinden in Azië (China, Maleisië), in Turkije en andere delen van de wereld. Venezuela heeft ruimte geschapen voor particulier initiatief en veel ondernemers maken daar gretig gebruik van. Uber is verdwenen uit Venezuela, maar jonge Venezuelaanse ondernemers hebben een eigen Uber ontwikkeld niet alleen voor auto’s, maar ook voor bromfietsen.
De economische boycot is nog voelbaar. Er zijn geen rechtstreekse vluchten vanuit Europa naar Venezuela. Turkije is het enige land dat die vluchten uitvoert. Maar de enorme malaise uit 2019 is verdwenen.
Nu is er maar één optie overgebleven om de revolutie te breken: een militaire invasie. Maar dat zal niet zo gemakkelijk gaan. Het Venezuelaanse leger is erop voorbereid. De bevolking is opgeroepen om zich te melden voor de volksmilities. Er zijn in het hele land 15.000 centras ingericht voor de registratie van vrijwilligers voor de volksmilitie, waarvoor zich honderdduizenden hebben aangemeld.
Het is de vraag of de Amerikanen het aandurven om daadwerkelijk een invasie uit te voeren. Met de huidige regering Trump is alles mogelijk, ook deze domme daad die Amerika meer schade zal berokkenen dan Venezuela.